Een wortel van bitterheid

Wij zijn niet bevrijd van de werken van de wet om onszelf te behagen of nergens voor te deugen, maar om de vruchten van het leven voort te brengen tot heerlijkheid van Hem, Wiens Naam wij dragen en aan Wie wij toebehoren.

Daarom waarschuwt Mozes in Deuteronomium 29: “Laat onder u geen man of vrouw, gezin of stam zijn die zijn hart heden van de HEERE, onze God, afkeert, om de goden van deze volken te gaan dienen. Laat onder u geen wortel zijn die gal en alsem voortbrengt” (vers 18).

Op deze aangrijpende woorden wijst de apostel met nadruk in de Brief aan de Hebreeën. “Ziet daarbij toe, dat niet aan iemand de genade van God ontbreekt; dat er geen wortel van bitterheid opschiet, die onrust veroorzaakt waardoor velen verontreinigd worden” (Hebreeën 12:15).

Dit zijn zeer heilzame, waarschuwende woorden. Wij zijn geroepen om een heilige, Goddelijke zorg voor elkaar te hebben; helaas, maar al te weinig denken we daaraan. We zijn niet allen geroepen om herder en leraar te zijn. De aangehaalde tekst spreekt niet in het bijzonder over zulke mensen. Hebreeën 12:15 spreekt over alle Christenen, en wij zijn verplicht ons daarnaar te gedragen. Aan alle kanten hoort men klachten over de herderlijke zorg, en dit klagen is zeker niet ongerechtvaardigd. Zou het wel anders kunnen? Zouden wij een overvloed van geestelijke gaven kunnen verwachten in onze tegenwoordige, ellendige toestand? De Geest wordt bedroefd en uitgeblust door onze beklagenswaardige verdeeldheid, wereldsgezindheid en grote ontrouw. Kunnen wij ons dan verwonderen over onze betreurenswaardige armoede? Onze trouwe Heer wil ons echter in Zijn tedere liefde bijstaan, te midden van ons geestelijk verval; Hij wil in Zijn genade ons op verschillende manieren helpen om tegemoet te komen aan het gebrek aan herders. Hij wil ons leren om steeds weer met ijver en liefde op elkaar te letten en elkaars geestelijke groei te zoeken.

Wij zijn geen voorstanders van opdringerige gedienstigheid of ongewenste spionage; dat is bepaald ondraaglijk onder de gelovigen, maar we beogen een biddende belangstelling in elkaar en een heilige waakzaamheid, die voorkomt dat er wortels van bitterheid opschieten. Juist omdat er zo’n bedroevend gebrek is aan ware herders die het Hoofd van de Gemeente Zelf geeft, behoort iedereen die de Heer en de Zijnen liefheeft, genade af te smeken om van harte en zachtmoedig, vol waakzame, broederlijke zorg op anderen te letten. En daarop doelt de tekst uit Hebreeën 12; er moet gewaakt worden tegen het opschieten van elke wortel van bitterheid. Wat een verschrikkelijke werking hebben die wortels. Bitter zijn ze, en soms heel wijd vertakt. Wat een kwaad stichten ze, en hoevelen worden erdoor verontreinigd. Vele hechte vriendschapsbanden zijn erdoor verscheurd, en vele harten zijn erdoor gebroken. En toch, enige oordeelkundige herderlijke of ook maar broederlijke zorg, een goede raad, in liefde gegeven, had het kwaad in de kiem kunnen smoren, zodat een enorme schade zou zijn voorkomen. De Heere Zelf wil ons leren deze dingen ter harte te nemen.

Wat is echter het einde van hem door wie die wortel van bitterheid opschiet? “En het zal gebeuren, als hij bij het horen van de woorden van deze vervloeking zichzelf in zijn hart zegent door te zeggen: Ik zal vrede hebben, ook wanneer ik mijn verharde hart volg; de overvloed zal de dorst wegnemen” (vers 19). Noodlottige zelfmisleiding. “Vrede, vrede” roept hij, terwijl er geen vrede is, maar toorn en oordeel. “dat de HEERE hem niet zal willen vergeven; dan zal de toorn van de HEERE en Zijn na-ijver tegen die man ontbranden, en alle vervloekingen die in dit boek geschreven zijn, zullen op hem rusten. De HEERE zal zijn naam van onder de hemel uitwissen” (vers 20). Dit is wel een vreselijke waarschuwing voor allen die wortels van bitterheid zijn in het midden van Gods volk, en ook voor allen die hun partij kiezen. “De HEERE zal hem voor dit kwaad afzonderen van al de stammen van Israël, overeenkomstig alle vervloekingen van het verbond dat beschreven is in het boek met deze wet. Dan zal de volgende generatie, uw kinderen, die na u opstaan, en de buitenlander die uit een ver land komt – als zij de plagen van dit land en zijn ziekten, waarmee de HEERE het getroffen heeft, zien – zeggen dat heel zijn land zwavel en zout, een brandplek, is; dat het niet wordt bezaaid, er niets op groeit en er geen enkel gewas opkomt, zoals bij de omkering van Sodom en Gomorra, Adama en Zeboïm, die de HEERE omgekeerd heeft in Zijn toorn en in Zijn grimmigheid – dan zullen alle volken zeggen: Waarom heeft de HEERE dit gedaan met dit land? Wat betekent deze grote ontbranding van Zijn toorn? Dan zal men zeggen: Omdat zij het verbond van de HEERE, de God van hun vaderen, dat Hij met hen gesloten had toen Hij hen uit het land Egypte leidde, verlaten hebben. Zij zijn andere goden gaan dienen en hebben zich daarvoor neergebogen, goden die zij niet kenden en die Hij hun niet toebedeeld had. Daarom is de toorn van de HEERE ontbrand tegen dit land en brengt Hij daarover al deze vervloekingen die in dit boek beschreven zijn. En de HEERE heeft hen uit hun land weggerukt, in toorn, in grimmigheid en in grote verbolgenheid, en Hij heeft hen weggeworpen in een ander land, zoals het op deze dag is” (verzen 21-28).

Wat een indrukwekkende illustratie van het woord dat de apostel schrijft: “Vreselijk is het te vallen in [de] handen van [de] levende God”. En ook: “Immers, onze God is een verterend vuur”. De belijdende christenheid behoort wel te letten op zulke waarschuwende woorden en lessen te trekken uit de geschiedenis van Gods wegen met Zijn volk Israël. Romeinen 11 is duidelijk en beslist op dit punt. Paulus spreekt over het oordeel dat God velde over de ongelovige takken van de olijfboom, en daarna maakt hij de volgende toepassing op de Christenheid. “En als enkele van de takken afgebroken zijn, en u die een wilde olijfboom was, daartussen geënt bent en mededeelgenoot van de wortel <en> de vettigheid van de olijfboom bent geworden, beroem u dan niet tegen de takken; en als u zich beroemt, niet u draagt de wortel, maar de wortel u. U zult dan zeggen: Er zijn takken afgebroken, opdat ik zou worden geënt. Inderdaad! Zij zijn afgebroken door het ongeloof en u staat door het geloof. Wees niet hoogmoedig, maar vrees; want heeft God de natuurlijke takken niet gespaard, – Hij mocht ook u niet sparen! Zie dan [de] goedertierenheid en [de] strengheid van God: strengheid over hen die gevallen zijn, maar goedertierenheid van God over u, als u in de goedertierenheid blijft; anders zult ook u worden afgehouwen” (Romeinen 11:17-22).

Helaas, de Christenheid is niet gebleven in de goedertierenheid van God. Ze is allerdroevigst afgeweken, en er blijft niets anders voor haar over dan de toorn van de almachtige God. Hen die leden van het Lichaam van Christus zijn, die – het is treurig om te zeggen – vermengd zijn met de massa van de valse belijders, zal Hij daaruit nemen en brengen naar de plaats die in het hemelse Vaderhuis is bereid. Zo niet eerder, dan zullen zij op dat ogenblik inzien hoe verkeerd het was in verbinding te blijven met wat zo lijnrecht in strijd was met de gedachten van Christus – Zijn gedachten – die zo duidelijk en eenvoudig in de Heilige Schriften zijn geopenbaard. Wat echter de Christenheid in haar geheel betreft: ze zal worden “uitgespuwd” en “afgehouwen”. God zal ze overgeven aan een werking van de dwaling om de leugen te geloven, “opdat allen geoordeeld worden die de waarheid niet hebben geloofd, maar een welgevallen hebben gehad in de ongerechtigheid” (2 Thessalonika 2:11-12). O, dat deze aangrijpende woorden weerklank vonden in de oren en de harten van duizenden die maar voortgaan met de naam van te leven, met een gedaante van godsvrucht, maar zonder de kracht, “meer liefhebbers van genot dan liefhebbers van God”, en die blindelings het eeuwig verderf tegemoet snellen.

C.H. Mackintosh